Ga naar de inhoud
Leonie

'Ik verberg nu niets meer van mijzelf'

21 mei 2019 Leestijd:
Door Tamar Klijsen

Voor de serie Powervrouwen interviewen we sterke jonge vrouwen die ondanks hun ernstige ziekte niet bij de pakken neerzitten. Ze blijven vechten voor hun toekomst en zijn daarmee een inspiratie voor anderen. Leonie Burggraaf (30) heeft faalangst en kwam vorig jaar in een depressie terecht. Desondanks is ze actief als blogger op haar eigen platform, werkte ze eerder dit jaar mee aan onze ‘Hey, het is oké’-campagne over angst en zet ze zich nu samen met diverse organisaties in om mentale gezondheid bespreekbaar te maken.

In 2016 startte het Britse YMCA met de campagne #IAMWHOLE om mentale gezondheid bespreekbaar te maken. Mensen die hier last van hebben stuiten vaak op onbegrip en durven er daarom niet goed over te praten. Leonie: ‘Ook in Nederland is dit een probleem. We doen naar de buitenwereld voorkomen alsof alles goed met ons gaat en laten onze emmer overlopen zonder om hulp te vragen. Daarom lanceren we eind dit jaar een Nederlandse variant van het Britse project. We gaan met partners in het werkveld om tafel om onderling beter met elkaar samen te werken en tot een collectieve campagne te komen. Iedereen mag meedoen: van jong tot oud en mét en zonder mentale problematiek. De doelgroep van de campagne is jongeren, maar omdat we de boodschap zo breed insteken verwacht ik dat iedereen zich erdoor aangesproken zal voelen.’

Bespreekbaar maken

Als je Leonie bevlogen hoort praten over haar bezigheden, zou je niet denken dat er iets met haar aan de hand is. Toch is het project waar ze aan werkt ‘slechts’ een manier om de wachttijd te overbruggen tot haar behandeling bij Altrecht, een GGz-instelling. ‘Mijn energieke voorkomen is inderdaad vaak verwarrend voor anderen. Hoe kan zo’n jonge vlotte meid nou depressief zijn? Dat een drukke dag voor mij voelt als een marathon waarvan ik achter de schermen echt even moet bijkomen, ziet de buitenwereld niet. Zolang we niet openlijk over mentale problematiek praten, blijft dat onbegrip bestaan. Met de campagne hoop ik dat we dit onderwerp beter bespreekbaar kunnen maken en we mensen en hun omgeving eerder en preventief kunnen helpen op het gebied van mentale gezondheid. Ik heb er vertrouwen in dat ons dat lukt, want we hebben inmiddels al met diverse organisaties om tafel gezeten om over een samenwerking te praten. Dit project kan bijna niet anders dan iets moois opleveren.’

Leonie

Cadeautje

Ook Leonie zelf heeft veel aan haar inzet voor het project. ‘Om de wachttijd voor een behandeling te overbruggen zocht ik naar een positieve invulling van die tijd. Dat werkt voor mij heel positief. Mijn depressie is niet over, maar is wel minder zwaar dan een jaar geleden. Door open te zijn over mijn mentale problemen en bij dit project betrokken te zijn, durf ik mezelf weer in de spiegel te kijken. En heb ik ontdekt wat ik leuk en belangrijk vindt, namelijk anderen helpen, inspireren en motiveren ook open te zijn.’

Haar depressie ziet Leonie als een tijdelijke fase en kan ze nu zelfs als een cadeautje zien. ‘Zonder mijn depressie had ik nog steeds hetzelfde leven geleid als voorheen. Dat bestond uit hard werken en presteren. En dus ook mijn eigen grenzen over gaan. Mijn depressie heeft me laten inzien wat er echt toe doet, namelijk balans en doen waar je gelukkig van wordt. Maar het herstel gaat niet vanzelf. Dat wil ik anderen graag meegeven: ga niet op de bank zitten afwachten tot het beter wordt, maar maak er zelf het beste van. Ga op zoek naar een lichtpuntje, iets dat een goed gevoel geeft, wat dat ook is.’

Liefde voor theater

De oorzaak van Leonies mentale klachten stamt al uit haar jeugd. Haar moeder had ALS en dat leverde het hele gezin veel stress op. ‘Ik wist niet beter dan dat mijn moeder dood zou gaan en ze veel dingen in mijn leven niet zou meemaken. Dat is zwaar voor een kind. Ik deed mijn best op school en gedroeg me voorbeeldig thuis om niemand tot last te zijn. Alles deed ik zo goed mogelijk om mijn ouders gelukkig te maken. Daarmee legde ik natuurlijk een enorme druk op mezelf. Ik vond het moeilijk om te falen. Mijn moeder hield erg van theater. Als ze een voorstelling had gezien, was de sfeer thuis altijd goed. Zo ontstond mijn droom om actrice te worden.’

In 2006 werd Leonie aangenomen op de theaterschool in Amsterdam. Tegen alle verwachtingen in heeft haar moeder dat nog meegemaakt. Maar een week voor Leonie daar begon, overleed haar moeder. ‘Ik was toen 17 jaar. Het verlies van mijn moeder had een enorme impact op me en ik voelde me erg kwetsbaar. Dan is het theaterwereldje niet de meest fijne omgeving. Op school was de concurrentie al groot en werd je streng beoordeeld door de docenten. Ik was daar toen niet tegen bestand, dus na het eerste jaar ben ik gestopt.’

Leonie in spiegel

Faalangst

Leonies faalangst stak in die periode in alle hevigheid te kop op. ‘Eerst verloor ik mijn moeder en daarna ook mijn droom om actrice te worden. Het voelde alsof ik overal in mislukte. Zo ontwikkelde ik een dwang- en vermijdende stoornis. Alles moest perfect gaan, anders vermeed ik situaties liever om falen te voorkomen. Op en duur ging ik van alles vermijden waar ik eigenlijk gelukkig van werd.’

Toch liet de theaterwereld Leonie nooit helemaal los. Ze ging psychologie studeren en studeerde uiteindelijk af als dramatherapeut. Maar het was crisistijd en de banen in haar vakgebied lagen niet voor het oprapen. ‘Dus kwam ik uiteindelijk in de kinderopvang terecht. In een aantal jaar tijd werkte ik me op tot hbo-coach en gaf ik trainingen. Dat wakkerde mijn prestatiedrang weer flink aan. Ik stapte over naar de sales en werkte een tijdje als accountmanager. Daar ontleende ik mijn status aan. Ik had een goed salaris, mooi appartement, leaseauto. Ik had, zoals dat in onze maatschappij wordt gezien, mijn zaakjes goed voor elkaar. Maar omdat ik zo bang was om te falen, stortte ik op een gegeven moment in.’

Depressie

Leonie kwam met een depressie thuis te zitten en vermeed alles wat ze voorheen graag deed. ‘Zingen, tekenen, acteren… ik droomde er liever over dan dat ik er slecht in was en zou falen. Mijn ambities kwamen op een laag pitje te staan en in groepen voelde ik me eenzaam. Ik deed wel gezellig mee, maar dat was een masker. Thuis stortte ik in. Ik keerde steeds meer in mezelf en ging contact met anderen vermijden. Ook voor vriendschappen en relaties stond ik niet meer open.’

Inmiddels heeft Leonie wel weer een relatie en dat gaat heel goed. ‘Mijn vriend en ik ontmoetten elkaar al in 2016, maar daar is het toen bij gebleven. In 2018 kwamen we elkaar opnieuw tegen en sindsdien zijn we samen. Ik kampte toen al met mijn depressie. Er wordt vaak gedacht dat een depressief iemand niets te bieden heeft en je beter uit de buurt kunt blijven, maar dat is onzin. Andersom denken mensen met een depressie vaak dat anderen bij hen wegrennen als ze daar open over zijn. Ook dat is een misvatting. Openheid zorgt juist voor meer begrip. Mijn vriend staat achter me en steunt me no matter what. Die steun maakt mijn depressie draaglijker. Een arm om je heen en een luisterend oor doen wonderen. Mijn relatie doet me vaak inzien dat ik eigenlijk een heel fijn leven en toekomstperspectief heb.’

Leonie met taartje

Praten

Ook in haar sociale omgeving en werk vindt Leonie steun. ‘Tegen iedereen ben ik nu open over mijn mentale problemen. Je hoeft niet altijd alles alleen te dragen. Steun vragen is geen zwaktebod. Dat is juist een teken van kracht. Ik heb mijn grenzen leren aangeven, maar geef ook altijd aan wat ik wél kan doen. Mensen voelen zich vaak een zeur als iets te veel voor ze is. Maar juist als je het positief insteekt en aangeeft wat je wel te bieden hebt, ervaren anderen dat helemaal niet als gezeur. Vanwege mijn mentale problematiek zijn mijn grenzen misschien sneller bereikt dan bij een ander, maar er blijft altijd zo veel over wat ik wél kan.’

Om openheid te stimuleren, mogen we wat Leonie betreft best wat luchtiger zijn over mentale gezondheid. ‘Voor mensen die ermee kampen is het allemaal al pittig genoeg, dus hoeven we het in de benadering ervan niet nog zwaarder te maken. De discussie over labeltjes stoort me altijd nogal. Wat maakt het uit wat iemand precies heeft en hoe dat genoemd wordt? Eigenlijk vind ik alleen de term persoonlijkheidsstoornis vreselijk. Daarom heb ik ‘m tot nu toe in dit gesprek niet genoemd. Mijn problemen vallen daar ook onder. Maar ‘persoonlijkheid’ en ‘stoornis’ vind ik geen fijne combinatie. Alsof je als persoon gestoord bent. Mentale problemen hebben is absoluut niet hetzelfde als gestoord zijn.’

Waardevolle inzichten

Leonies antwoord op de vraag of ze van haar mentale problemen af zou willen als daar een wondermiddeltje voor bestond, is stellig: nee. ‘Natuurlijk hebben mijn angsten en depressie mijn leven flink op pauze gezet. Als je een been breekt, weet je waarom je niet kunt lopen en na hoeveel weken je ongeveer weer bent hersteld. Maar bij mentale problemen weet je in eerste instantie niet wat je overkomt. Elke dag is overleven en de verleiding is groot om de handdoek in de ring te gooien. Zeker als je op een lange wachtlijst voor een behandeling terechtkomt. Want al die tijd niet werken, betekent geen vast contract en dus ook geen hypotheek. Maar mijn angsten en depressie hebben me ook gevormd tot wie ik nu ben en hebben me veel waardevolle inzichten gegeven. Ik kan alles wat ik meemaak nu veel beter op waarde schatten. Het zou fijn zijn als mijn bezigheden me op een gegeven moment minder energie zouden kosten, maar dat komt vanzelf. Zoals ik al zei, mijn depressie is tijdelijk. De situatie waarin ik me nu bevind is geen eindstation, er is nog genoeg om over te dromen.’

Leonie in gesprek

Dromen

Leonie is creatief en maakt persoonlijke sieraden. In het bijzonder armbandjes met een geheimcode. Door kleurkralen die corresponderen met letters ontstaan er teksten die niet direct leesbaar zijn. ‘Ze bevatten een geheime boodschap die je naar eigen behoefte wel of niet kunt delen met anderen. You can wear me, but you can also share me. De armbandjes zijn te koop in haar webshop. Zelf heb ik sinds twee jaar mijn belangrijkste motto’s – in het handschrift van mijn moeder – op mijn onderarmen getatoeëerd staan: believe en I’ll be there. Ik verbergt niets meer, ben volledig open over wie ik ben.’

Leonies grootste droom is optreden als spreker in de schouwburg van Amsterdam. En dan niet alleen haar verhaal vertellen, maar er een artistieke voorstelling van maken. Hoe kan het ook anders met haar theaterachtergrond. Nu treedt Leonie al regelmatig op als spreker. ‘Een persoonlijk verhaal met een maatschappelijk doel: aandacht voor elkaar en onze mentale gezondheid. Want vergis je niet: mentale problemen zijn vaak niet zichtbaar. Iemand kan dus heel anders in elkaar steken dan je in eerste instantie denkt. Ik hoop dat ik mensen daarvan bewust kan maken en misschien ook wel een gedragsverandering bij hen teweeg kan brengen. Er zijn weinig cijfers bekend over bijvoorbeeld mentale gezondheid onder jongeren. Maar dat mentale problemen juist onder millenials veel voorkomen is inmiddels wel duidelijk. Daarom is het zo belangrijk om dit onderwerp juist onder jonge mensen op de kaart te zetten. Om zoveel mogelijk nieuwe gevallen te voorkomen.’