Ga naar de inhoud

Bang voor de tandarts – het hoeft niet!

3 augustus 2017 Leestijd:

Ook jij kan stressvrij de stoel in.

Ongeveer 40% van de volwassenen zegt in zekere mate angst te hebben voor de tandarts. 12% geeft zelfs aan zeer angstig te zijn. Ik behoorde – tot een aantal jaar geleden – zelf ook tot die laatste groep. Ik ging ieder half jaar met knikkende knietjes en klotsende oksels richting de tandartspraktijk. Vreselijk vond ik het. Maar: ik ben compleet genezen. Echt! Ik kan zelfs met trots zeggen dat ik al mijn verstandskiezen kwijt ben, zonder stress.

Maar hoe is dat zo gekomen? Het begon op de dag dat ik binnenstapte bij de praktijk van Stefan Brager in Enschede. Dankzij zijn jarenlange ervaring op de afdeling Bijzondere Tandheelkunde in het Medisch Spectrum Twente is hij gespecialiseerd in angstvallige vogeltjes zoals ik. Ik ging met hem in gesprek over hoe hij omgaat met angstige patiënten.

Hoe ga je met bange patiënten om?
Stefan Brager vertelt: “De meest voorkomende angsten zijn dat mensen bang zijn voor de spuitjes, bang voor de pijn. Maar het kan ook zijn dat een patiënt bang is om de controle te verliezen. Bang voor het onbekende, bang voor wat er gaat gebeuren. In beide gevallen is doorvragen naar de kern van de angst esseniteel en voor beide gevallen heb ik specifieke handelingen die de angst verminderen. Zo vertel ik iedere patiënt van tevoren precies wat ik ga doen. Op die manier worden ze niet verrast. Ook spreken we een stopteken af. Wanneer de pijn dan bijvoorbeeld te heftig wordt kan de patiënt zijn linkerhand opsteken. Ik stop op zo’n moment direct met waar ik mee bezig ben. Op die manier houdt de patiënt zelf de controle.

Ook zijn er een paar praktische dingen die we kunnen doen. Is een patiënt bang voor de verdovingsspuit? Dan hebben we een zalfje die de plek al licht verdoofd voor de spuit erin gaat. Ook kan de patiënt zichzelf een beetje afleiden door bijvoorbeeld zijn linkerbeen omhoog te houden. Vragen stellen en rekensommetjes voorleggen werkt ook goed. Door de patiënt af te leiden zijn ze niet meer gefocust op de angst. Wij mensen kunnen namelijk maar 1 ding tegelijk.

Ook start ik soms met bijvoorbeeld boren voor een paar seconden. Dan kan de patiënt aftellen. Daarna vraag ik hoe het gaat en gaan we weer een paar seconden boren. Zodra de patiënt zelf aangeeft dat het goed gaat en de verdoving goed zijn werkt doet, gaan we meters maken
.”

Heb je een specifieke aanpak voor bange kinderen?
Met kinderen werken vind ik geweldig. We gebruiken bijvoorbeeld andere woorden voor enge instrumenten. Dingen als verdovingsspuit heten ineens ‘fietspompje’ en de afzuiger ‘de waterstofzuiger’. Ook hebben we een robothond, Herman. Die laat ik hier dan een beetje rondlopen, zo worden ook kinderen afgeleid van ‘het enge’ waarvoor ze komen. Op een gegeven moment vergeten ze dan gewoon dat ze bij de tandarts zijn.”
De hele praktijk van Stefan Brager is erop ingericht dat patiënten zich op hun gemak voelen. Zo hangen er in de wachtkamer grote tv-schermen met het laatste nieuws en zijn er weinig tandarts-gerelateerde prikkels te zien. Er is een huiselijke sfeer gecreëerd die ervoor zorgt dat mensen zich sneller op hun gemak voelen.

Stel: je bent bang voor de tandarts. Wat kun je doen?
Stefan: “Het allerbelangrijkste is het hebben van een goede klik met je eigen tandarts. Als die er niet is wordt het al een stuk lastiger om angsten weg te nemen. Patiënten zijn vrij om te gaan en staan waar ze willen, dus ik zou iedereen aanraden een tandarts te zoeken bij wie je je op je gemak voelt. Daarnaast is je angst bespreekbaar maken essentieel. Blijf er niet mee rondlopen maar geef het aan. Ik ben tandarts, geen helderziende ;). “

Je tandarts kan je natuurlijk enorm helpen, mocht je onverhoopt een behandeling nodig hebben of wanneer je gewoon ter controle in de stoel ligt. Maar zelf kun je ook al dingen doen. Stefan: “Het cliché ‘voorkomen is beter dan genezen’ komt ook in dit geval de hoek omkijken. Door je gebit goed te onderhouden en 2x per dag goed te poetsen (en te stoken of met ragertjes te werk te gaan) zorg je dat je gebit gezond blijft. Zo krijg je geen gaatjes en hoef je dus ook niet geboord te worden.”

Ook adviseer ik patiënten zich aan de 7-eetmomenten te houden. Dit houdt in dat je 7x per dag mag eten. Dat is het best voor je gebit.” Technisch gezien kun je dus die zak drop beter in één keer op eten, in plaats van verspreid over de hele dag. Bonus! (Niet doen hoor, dat is natuurlijk voor de rest van je lichaam weer ongezond ;-) ). “Ook fruitzuren zijn schadelijk voor je tanden, dus een appel kun je bijvoorbeeld beter schillen, in plaats van afhappen.”

Vind jij naar de tandarts gaan ook ontzettend spannend? Dan kun je dus in jouw buurt op zoek gaan naar een tandarts die gespecialiseerd is in angstige patiënten. Schaam je vooral niet, want het komt meer voor dan je zou denken. Ik maakte ook mijn angst bespreekbaar, en ga nu iedere 6 maanden met plezier (ik lieg niet!) naar de tandarts.

Een opsomming van wat je zelf kunt doen:

  • Praat erover met je tandarts. Laat hem of haar weten dat je angstig bent en waar jij behoefte aan hebt
  • Spreek een stopteken af
  • Zoek afleiding: maak bijvoorbeeld een rekensommetje in je hoofd. Wat is 1000-7?
  • Verzorg je gebit goed, dan lig je het minst vaak (en lang) in de tandartsstoel

Je angst aanpakken? Neem een kijkje op de website van Zorgkaart Nederland voor een angsttandarts bij jou in de buurt!