Ga naar de inhoud

‘Een mensenleven is oneindig veel waard, maar ons budget is niet oneindig’

14 december 2017 Leestijd:

Bruno Bruins
Minister voor Medische Zorg en Sport

VWS-begrotingsbehandeling door minister Bruno Bruins

De aanbieding van de Rijksbegroting en de Miljoenennota voor het volgende jaar aan de Tweede Kamer gebeurt op Prinsjesdag. Later wordt de begroting in de Tweede Kamer behandeld. Vandaag is de begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport  besproken. De fracties hebben al hun bevindingen en vragen gesteld  en de minister heeft daarop gereageerd. Dit is de spreektekst van minister Bruno Bruins. Een belangrijk document omdat hierin zijn visie op de inrichting van de zorg en de belangrijkste onderwerpen aan bod komen.

Voorzitter,

Ik heb dinsdag veel Kamerleden vanuit hun hart horen spreken. Ik heb goed geluisterd en gehoord dat er van alle kanten grote waardering is voor de mensen die werken in de zorg. Het belang van liefdevolle zorg is een ander Leitmotiv. En u hecht allemaal veel waarde aan helderheid en transparantie. Van de uitkomsten van zorg, van wie wat doet in de zorgketen, van polissen. Niet helderheid omwille van de helderheid, maar omwille van de patiënt.

Spinraza

Voorzitter, ik wil graag beginnen met de actualiteit. Het geneesmiddel Spinraza van fabrikant Biogen. Drie weken geleden hadden wij een debat over geneesmiddelen. In mijn brief van 22 november heb ik beloofd dat ik op zoek zou gaan naar een oplossing om binnen drie weken het geneesmiddel Spinraza beschikbaar te krijgen voor patiëntjes die dat middel heel dringend nodig hebben. Ik ben blij dat er nu een beschikbaarheidsregeling is. Ik wil op deze plek het Universitair Medisch Centrum Utrecht en de patiëntenorganisatie Spierziekten Nederland bedanken voor hun inzet.

Voorzitter, het is een voorlopige oplossing. We zijn niet uitonderhandeld. Ik verwacht in het tweede kwartaal van 2018 een besluit te kunnen nemen over opname van Spinraza in het basispakket. Tot die tijd is Spinraza géén verzekerde zorg.

Het probleem van dure geneesmiddelen is hiermee niet opgelost. We zullen daar nog heel wat energie in moeten steken. Samen met andere landen.

Kosten medische zorg

Voorzitter, Spinraza brengt het dilemma waar wij in de zorg voor staan heel dichtbij: een mensenleven is oneindig veel waard. Maar ons budget is niet oneindig. Er komt een moment voor iedereen dat je je afvraagt of je de zorg nog wel kunt betalen. Voor de één misschien een ver van mijn bed show. Maar voor anderen concreet en dichtbij. Gelukkig komt er de komende jaren geld bij voor de medische zorg. 8 miljard euro erbij tot 2021. De uitgaven voor de zorgverzekeringswet groeien van € 48,5 miljard ìn 2018 naar naar € 56,3 miljard (zvw) in 2021. Dat is mooi. Maar het brengt ons niet in een luxe positie. We zullen samen alle zeilen bij moeten zetten om de uitgaven niet verder te laten groeien. Want zonder strakke afspraken groeien de uitgaven nog veel harder.

Hoofdlijnenakkoorden

Daarom starten we begin volgende jaar de gesprekken over nieuwe hoofdlijnenakkoorden. Onder meer mevrouw Gerbrands van de PVV vroeg hoe wij dat gaan uitvoeren.

Voorzitter, de patiënt is ons ijkpunt. Onder de hoofdlijnenakkoorden ligt een inhoudelijk programma. Met elkaar willen we ervoor zorgen dat er minder vaak onnodig een beroep wordt gedaan op de duurste zorg. Waar mogelijk, verschuift zorg naar de huisarts of andere zorgverleners in de eerstelijn, of zelfs: naar mensen thuis.

Ik zeg met nadruk waar mogelijk. Voor sommige, complexe aandoeningen kan het juist beter zijn dat de patiënt naar een hooggespecialiseerd ziekenhuis gaat, waar de meest ervaren artsen zitten. Dat is ook vaak goedkoper. De juiste zorg, op de juiste plaats, daar gaat het om.

De voorbeelden zijn er. Ik heb onlangs een bezoek gebracht aan ziekenhuis Bernhoven in Uden. Daar werken medisch-specialisten samen met huisartsen. Bijvoorbeeld dermatologen die samen met huisartsen spreekuur houden en zo van elkaar leren en onnodige doorverwijzingen naar het ziekenhuis voorkomen. Geen landjepik. Maar elkaar de bal toespelen. En de patiënt is de winnaar.

We willen deze vormen van samenwerking overal zien. Het geld om dit te stimuleren is er. We zullen in het beschikbaar stellen van het geld moeten laten zien dat we deze beweging verder brengen. Dus wat minder erbij voor de 2e lijn en wat meer erbij voor de 1e lijn. Want daar zal meer werk te doen zijn.

Ik vraag de zorgverzekeraars om deze ontwikkeling te stimuleren door waar mogelijk afspraken hierover vast te leggen in meerjarencontracten. Zodat iedereen de tijd krijgt om zich aan te passen.

Taskforce Zorg

Daarnaast richt  ik een Taskforce Zorg op de Juiste Plek op om deze verschuiving aan te jagen. We doen dit dus niet alleen met geld, maar ook met mensen die weten hoe het in de praktijk kan, die goede ideeën ophalen, verspreiden en er achter aan zitten dat het niet bij goede ideeën blijft.

Voorzitter, het wordt een schaken-op-meer-bordenklus. We gaan hierop regie houden en met z’n drieën. We zitten samen aan tafel. De staatssecretaris voor de ggz, de minister van vws voor de wijkverpleging en ikzelf voor de medisch-specialistische zorg, de huisartsenzorg en de paramedische zorg. Ik hecht er aan te zeggen dat we hier ook patiëntenorganisaties bij betrekken.

Resultaat voor de patiënt

Voorzitter, ik noemde zo even al het belang van helderheid dat door alle fracties is genoemd. Ofwel transparantie.

Goede zorg draait niet altijd om een geslaagde operatie. Goede zorg draait om het resultaat voor de patiënt. En dat is voor iedereen anders. Goede zorg draait niet om omzet maar om de uitkomst. Value based healthcare heet dat in het Engels. Waardegedreven zorg.

Er is nu veel informatie over hoe de behandeling is uitgevoerd, hoe de zorg is georganiseerd. Maar te weinig over hoe de patiënt de uitkomsten heeft ervaren. Hoe gaat het met de pijn? Is er veel angst dat de kanker terugkomt? Kun je weer boodschappen doen? De marathon lopen – ook dat is voor sommige mensen heel belangrijk.

Over 5 jaar willen wij geregeld hebben dat voor de helft van de ziektelast – dat zijn de aandoeningen waarvan mensen het meeste last hebben – duidelijk is wat goede zorg is. Zodat mensen weloverwogen kunnen kiezen voor die zorg die het beste bij ze past. Ik maak daarvoor de komende  5 jaar 70 miljoen euro vrij.

Meten van patiëntervaringen

Value based healthcare, ofwel waardegedreven zorg, zo blijkt ook internationaal leidt tot meer kwaliteit, kostenbeheersing en tot minder regeldruk. Want je gebruikt minder, maar betere indicatoren. Die er echt toe doen voor de patiënt. Het is ambitieus, maar ik denk dat het kan. Daadwerkelijk vanavond ontvangen wij op VWS meer dan 50 professionals en bestuurders die samen het verschil willen maken. Zij zijn al aan de slag met het meten van patiëntervaringen. Zij zijn al bezig anders en minder te behandelen om een betere kwaliteit van leven te bereiken.

Voorzitter, wij gaan ze helpen. Ik stel daar 70 miljoen euro voor beschikbaar. En we doen dat niet alleen door koplopers te ondersteunen. We verankeren dit ook in de hoofdlijnenakkoorden. De patiënt en de professional als partner. Samen voor de beste uitkomst. Dat is de beste waarde.

Openheid en leren van elkaar

Voorzitter, ik wil graag aantekenen dat voor openheid ook moed nodig is. Ziekenhuizen werken al jaren mee aan de onderzoeken van het NIVEL naar vermijdbare sterfte. Dat is misschien gemakkelijk wanneer – zoals vijf jaar geleden – de vermijdbare sterfte met de helft is afgenomen. Het is heel moeilijk en kwetsbaar als die afname stagneert.

Maar juist die openheid is nodig om tot verbetering te komen. Transparantie moet niet leiden tot een afstraffing, maar tot leren van elkaar.

Wildgroei zorgpolissen

Verschillende partijen hebben opmerkingen gemaakt over het grote aanbod aan zorgpolissen. Terecht, we zitten midden in overstapseizoen. Mensen moeten voor 1 januari bepalen of ze bij dezelfde zorgverzekeraar blijven of niet. Maar je moet het snappen, voordat je kan besluiten al dan niet over te stappen.

Twee jaar geleden waren er 71 basispolissen, volgend jaar hebben we er nog 55, ruwweg twee polissen per verzekeraar. Met een verschil tussen de goedkoopste en duurste polis van 380 euro per jaar. Er valt dus echt wat te kiezen, maar natuurlijk moeten de verschillen transparant zijn. Daar ziet de NZA sinds kort op toe.

Als je op 55 polissen 64.000 etiketjes plakt, denk aan alle collectiviteiten, is het niet zo gek dat mensen door de bomen het bos niet meer zien. Gewoon te veel. Ik heb de NZA gevraagd hoe de zorginhoud van collectiviteiten kan worden versterkt zodat de echte verschillen ontstaan tussen polissen. Dat rapport hoop ik voor de Kerst te krijgen. Ik beraad me op vervolgstappen en ga hierover met de zorgverzekeraars in gesprek. De uitkomst laat ik u weten.

Regeldruk omlaag

Het mag dus allemaal wat eenvoudiger, voorzitter. En dat geldt ook voor het werken in de zorg. De regeldruk moet merkbaar omlaag. Een aantal Kamerleden vraagt om concrete actie.

We hebben gelukkig wel een beproefd recept gevonden dankzij het initiatief Het Roer Moet Om, waarbij de huisartsen, de verzekeraars, de branche- en beroepsvereniging, de toezichthouders en de overheid samen om tafel zijn gaan zitten en regel voor regel, formulier voor formulier, letterlijk door hun handen hebben laten gaan. Het resultaat is: geen formulieren meer bij recepten op ‘medische noodzaak’, geen formulieren meer bij recepten voor speciale voeding en dieetpreparaten, niet meer elk jaar hulpmiddelen aanvragen voor chronische aandoeningen en ik kan nog wel even doorgaan.

Schrapsessies

Zulke acties en schrapsessies vinden nu breed navolging. Onlangs was ik zelf bij de schrapconferentie ‘Ontregel de Zorg’ die onder meer door de mensen van Het Roer Moet Om was georganiseerd. Ik heb daar gezien hoe apothekers, fysiotherapeuten, wijkverpleegkundigen, ziekenhuisverpleegkundigen, Maag-Darm-Leverartsen en psychiaters met veel energie aan de gang gingen.

Voorzitter, ik omarm en ondersteun dat. Ik ben in gesprek met de artsen achter Ontregel de Zorg omdat we dit echt verder willen brengen. Dat gaat niet vanzelf. We willen en zullen steun bieden bij de organisatie van de vervolgsessies, zo nodig financieel bijdragen en regie pakken op de verdere voortgang. De verantwoordelijkheid voor de inhoud van de schrapsessies blijft liggen bij de betrokken partijen, maar VWS kan als buitenboordmotor zorgen dat de vaart erin blijft.

En ik ben pas tevreden als ik over een jaar van zorgprofessionals zelf hoor dat ze minder last hebben van onnodige regels. Intussen houd ik het graag wel in de peiling. Op 8 maart krijg ik de mensen van Ontregel de Zorg op bezoek voor een eerste tussenbalans.

Waardering

Tot slot voorzitter, ik begon mijn verhaal met de waardering die ik alom hoor en die ik graag onderstreep voor onze zorgprofessionals. Ik ben daar blij mee. Zonder hen houdt de zorg op. Wij komen met een campagne die mensen hopelijk zal stimuleren om te kiezen voor dit prachtige vak. Maar voorzitter, hoe wij hier met elkaar spreken over de zorg – dat doet er ook toe. Ik hoop daarom dat we het debat de komende jaren zullen voeren met respect voor de mensen die met veel liefde en warmte voor onze patiënten zorgen.

Het hele debat horen en zien? Dat kan hier: https://www.tweedekamer.nl/