Ga naar de inhoud

22 november 2018 Leestijd:
Door Tamar Klijsen

'Maak de Meldcode bespreekbaar'

Het is Week tegen Kindermishandeling. Het thema dit jaar: 'Ik maak het verschil'. Iedereen kan namelijk iets betekenen voor een kind dat opgroeit in een onveilige thuissituatie. Judith van Beest is adviseur onderwijs & jeugd bij BMC, een (onderwijs)adviesbureau in de publieke sector. Vijftien jaar geleden startte zij als leerkracht binnen het speciaal basisonderwijs. Later combineerde ze haar functie van leerkracht met haar rol als consulent passend onderwijs en werd zij gevraagd om als adviseur onderwijs & jeugd kwaliteit- en verbetertrajecten op te zetten. Wij nodigden haar uit om namens de Landelijke Beroepsgroep voor Begeleiders in het Onderwijs (LBBO) deel te nemen aan de projectgroep voor het afwegingskader Meldcode Huiselijk geweld & kindermishandeling. Ze aarzelde geen moment of ze deze uitdaging aan zou gaan.

‘Met een grote groep professionals zijn we tot een praktisch afwegingskader gekomen voor de verbeterde Meldcode. Het afwegingskader dient als hulpmiddel om voorafgaand aan een melding letterlijk af te wegen of de onderwijsinstelling hulp nodig heeft of de hulp zelf kan organiseren. De implementatie van het afwegingskader en de verbeterde Meldcode vraagt om professioneel handelen en pedagogisch tact. Maak de Meldcode daarom bespreekbaar!

Binnen het onderwijs draag je een grote verantwoordelijkheid als het gaat om een optimale ontwikkeling van de leerlingen. Dit geldt helaas niet voor alle leerlingen. Diverse factoren kunnen een doorgaande ontwikkeling belemmeren. De leerkracht signaleert dit vaak als een van de eersten. Binnen het speciaal basisonderwijs waar ik werkzaam was, konden we onze zorgen bespreken met een orthopedagoog. Als de zorgen meer gingen over de thuissituatie of vermoedens van kindermishandeling dan vroeg de leerkracht een gesprek aan met de schoolmaatschappelijk werker. Die ging vervolgens in gesprek met de ouders van de leerling om de druk van een eventuele melding weg te halen bij de leerkracht. Dat is heel belangrijk en iets wat ik elk bestuur en school ook adviseer: laat de leerkracht een neutrale (signalerings)functie houden. Het contact verliezen met de ouders van de leerling waar je zorgen over hebt is niet bevorderlijk voor de relatie met hen en met de leerling.

Omdat je het allerbeste wilt voor een leerling is het soms moeilijk om je niet door emotie te laten leiden. Ik heb een aantal jaar geleden een meisje in mijn groep gehad waarbij het vermoeden was dat ze seksueel misbruikt werd door haar vader. Het meisje woonde met haar zusje samen bij haar moeder en ging om het weekend naar haar vader. Het meisje had last van broekpoepen en er waren meer signalen, onder andere in haar gedrag, die daarop wezen. Na meerdere gesprekken is er uiteindelijk door de moeder van het meisje en door de school melding gemaakt en is de Raad van de Kinderbescherming een onderzoek gestart. Tijdens het onderzoek werd de moeder van het meisje ziek en kon niet goed meer voor haar dochter zorgen. Ondanks alle vermoedens werd het meisje – door wet- en regelgeving – bij haar vader in huis geplaatst. Het meisje verhuisde en alle contacten met school werden verbroken. Het geeft een gevoel van onmacht als je een leerling uit het oog verliest in zo’n situatie. Je wil een kind een veilige omgeving bieden, maar je invloed reikt daarvoor vaak niet ver genoeg. Een terugkoppeling is helaas nooit gekomen.

De verbeterde Meldcode Huiselijk geweld & kindermishandeling is een mooie ontwikkeling, maar we zijn er nog niet. In eerste instantie is bekendheid van de Meldcode heel belangrijk. Hij wordt niet overal vanzelfsprekend gebruikt en ingezet. Zo zijn er in schooljaar 2016-2017 schrikbarend weinig meldingen gedaan in de regio waar ik werkte, maar dat wil niet zeggen dat er niets speelde. Mensen weten alleen niet altijd goed hoe ze moeten handelen. Begeleiding is van belang, denk aan de mooie projecten die worden opgezet door diverse grote gemeentes. Ook moet er meer aandacht komen voor preventie. Bijvoorbeeld door onderwijsinstellingen die professionals opleiden om te werken met kinderen en adolescenten.'

Tamar Klijsen