Ga naar de inhoud

Meer openheid, minder (zelf)stigma

25 januari 2019 Leestijd:

Petra is 35 jaar en heeft autisme. Die diagnose kreeg ze pas laat: toen ze 30 was. Dat gebeurt vaker bij vrouwen. Autisme wordt namelijk minder vaak vastgesteld bij vrouwen dan bij mannen, omdat ze de moeite die ze hebben met sociale situaties beter kunnen verbloemen. Petra houdt zich ook goed staande, maar haar carrièreswitch van boekhouder naar zelfstandig ondernemer op het gebied van autisme en coaching is een uitdaging. Toch leert ze er ook een hoop van. Bijvoorbeeld hoe waardevol het is om je verhaal te kunnen delen en contact te maken met anderen.

'Sinds 2018 durf ik steeds meer open te zijn over mijn diagnose en kwetsbaarheden. Iemand online wees mij op de organisatie Samen Sterk Zonder Stigma. Ik keek even rond op de site en daarna klikte ik weer weg. Toch kwam ik niet veel later weer terug om toch wat meer te lezen. Ik kreeg natuurlijk niet voor niks deze tip van iemand. Ambassadeur worden voor de stichting leek mij wel een mooie nieuwe uitdaging. De missie van Samen Sterk Zonder Stigma sluit namelijk erg goed aan bij die van mijzelf.

Als ambassadeur heb ik geleerd hoe ik mijn verhaal met andere mensen kan delen. Het doel daarvan is meer openheid creëren en ik hoop dat ik andere mensen kan inspireren met mijn verhaal. Wat zou het fijn zijn als iedereen zijn of haar kwetsbaarheden kan bespreken. Hier is wat mij betreft nog te weinig ruimte voor.

Ook heb ik aan twee bijzondere activiteiten meegedaan die veel indruk op me hebben gemaakt. Ik liep de Socialrun en ik was twee keer ‘te leen’ als levend boek in een bibliotheek en op een middelbare school.

Mensenbieb

Bij de Mensenbieb draait het om mensen, openheid en in gesprek gaan met elkaar in een veilige setting. Je kan iemand voor twintig minuten ‘lenen’ om naar zijn of haar verhaal te luisteren en daarover met elkaar in gesprek te gaan. Het gesprek mag zowel worden beëindigd door het ‘levende boek’ als de ‘lener’. Ook mag de lener het boek verlengen, mits er geen andere mensen zijn die ‘je boek’ willen lenen. Leners kiezen een bepaald thema. Mijn thema was beide keren autisme. En zelf heb ik verschillen mensen ontmoet met de thema´s als dakloosheid, verslaving, blind zijn, vluchteling zijn, tienermoederschap en borderline. De gespreken zijn enorm waardevol geweest. Het is indrukwekkend en leerzaam om de verhalen van andere levende boeken te horen.

Zie mij

Wat ik daarbij ontzettend belangrijk vind en waar Samen Sterk Zonder Stigma voor staat is: zie de persoon, zie mij, en niet allen mijn diagnose. Ik ben veel meer dan mijn diagnose en verschuil mijzelf er zo min mogelijk achter. Wel weet ik voor mezelf waar ik in het dagelijks leven rekening mee moet houden. Hoe ik mezelf bijvoorbeeld gemotiveerd houd om mijn doelen te behalen. Ik neem de verantwoordelijkheid voor mijn eigen leven. Het lost niks op als ik dingen wijt aan het feit dat mijn hersenen anders werken. Er was een tijd dat ik alles op die manier probeerde te verklaren voor mezelf. Mijn hoofd stond altijd ‘aan’ en dat vrat energie. Slopend was het. Na de diagnose ging ik door een rouwproces. Ik voelde me machteloos. Ik voelde mij slachtoffer van alles wat ik meemaakte. Op dat moment had ik niet door dat ik zelf invloed heb op mijn eigenwaarde of de keuze heb om voor een andere aanpak te gaan.

Ambassadeurschap

Als ik een training volg met andere ambassadeurs van Samen Sterk Zonder Stigma dan voelt dat als thuiskomen. Trainingen zijn voor mij intensief en kosten veel energie, maar tegelijkertijd zijn ze zo waardevol door de liefde en het respect dat ik ervaar in het contact met anderen. We leren veel van de trainer en van elkaar. We geven elkaar tips en luisteren naar elkaar. Iedereen heeft namelijk een eigen verhaal en eigen doelen als ambassadeur. Toch heeft iedereen ook een gezamenlijke missie: (zelf)stigma verminderen.

(Zelf)stigma

Ik heb veel last van zelfstigma gehad. De term ken ik pas sinds ik ambassadeur ben. Sindsdien kan ik er steeds beter mee omgaan. Dit is wel een jarenlang proces geweest. Nu lukt het me te geloven dat er niks verkeerd is aan mij. Iedereen is weleens overprikkeld of heeft een mindere dag. Deze dagen mogen er ook gewoon zijn. Het verschil met anderen is wel dat ik echt vast kan lopen als ik overprikkeld ben. Dat gevoel is heel persoonlijk en niet altijd herkenbaar voor anderen. Voor mij het is belangrijk dat ik zelf weet wat er in mij omgaat, ik verwacht niet van anderen dat ze in mijn hoofd kunnen kijken. Wel heb ik veel aan begrip en steun van mijn omgeving. Sinds ik ben gaan inzien dat overprikkeling een soort beschermstrategie is van mijn hoofd en lichaam om niet nog verder over mijn grenzen te gaan, kan ik het beter accepteren.

Het is fijn als anderen rekening houden met mijn overprikkeling. Maar zelf zorg ik ook dat mijn omgeving zo min mogelijk last heeft van mij. Ik kan goed doen alsof het prima met me gaat. Dat is waarschijnlijk ook de reden dat ik pas op mijn 30e de diagnose autisme kreeg. Ik was ervan overtuigd dat een psychische kwetsbaarheid iets is wat je niet mag hebben in onze maatschappij. Alsof je dan hebt gefaald en er nooit bij zal horen omdat je anders bent. Tegenwoordig kijk ik daar anders naar. Mensen waarderen juist mijn andere kijk op zaken. Dat gevoel gun ik iedereen die het zwaar heeft of zich eenzaam voelt. Iedereen is in meer of mindere mate bang voor afwijzing. Dat ontstaat al op school als je bijvoorbeeld een onvoldoende haalt.

Ik hoop dat ik met het delen van mijn verhaal kan bijdrage aan meer begrip en ruimte voor psychische kwetsbaarheden en nog belangrijker: dat er minder stigma zal zijn. We hoeven niet te doen alsof het leven alleen maar geslaagd is als je perfect bent. Juist door vallen en opstaan groei je en ontdek je wat wel en niet werkt.'

Volg Petra

Facebook: www.facebook.com/KIJKMA/

Instagram: www.instagram.com/petra.palstra/

Meer over Samen Sterk Zonder Stigma en zelfstigma

https://www.samensterkzonderstigma.nl/over-ons/organisatie/

https://www.samensterkzonderstigma.nl/wat-is-stigma/kennis/zelfstigma/